Świat i Bóg

Cechą charakterystyczną dla epoki baroku jest rozdarcie wewnętrzne ludzi. Z jednej strony zafascynowani są pięknem świata, bogactwem rzeczywistości, z drugiej zaś maja świadomość że zmysły nie są na tyle wiarygodne by potwierdzić, ze świat rzeczywiście tak wygląda. Trzeba więc odrzucić to co materialne i piękne i dążyć do wartości duchowych. Tylko prawdziwa i głęboka wiara potrafiłaby odrzucić pokusy świata i skierować umysł ludzki w kierunku Boga. Jest to jednak trudne w epoce nękanej wątpliwościami. Twórcy baroku nie potrafią pogodzić miłości do świata z miłością do Boga, dlatego powstają różne kierunki działania. Jedni szukają zapomnienia w erotyzmie (który jednak kojarzy im się z ciemną sferą cierpienia i śmierci), inni są zwolennikami ascezy, jeszcze inni ukazują rozkosze życia jako symbol przemijania i pośmiertny rozkład ziemskiego piękna. Sztuka baroku jest pełna wątpliwości, napięć. Wynikają one właśnie z owego rozdarcie wewnętrznego człowieka, o którym pisał Mikołaj Sęp-Szarzyński w swoim sonecie.